Қарыштап дамыған заманның талабына қарасақ, көп тілді меңгеру бәріміз үшін маңызды. Әлемнің әртүрлі елдерінде жұмыс істеп, қарым-қатынас жасағанда көп тілді білу жеке адамның бәсекеге қабілеттілігін арттырады. Бұл сөз тек сыртқы әлеммен байланыс орнату үшін емес, адамның өз дүниетанымын кеңейтіп, көпұлтты әлемде өз орнын табуға көмектесетін маңызды қағида. Өзіңді дамыту, жаңа тілдер мен мәдениеттерге деген қызығушылықты арттыру арқылы әр адам өз болашағына дұрыс бағыт бере алады.
Әрбір тіл – жаңа мүмкіндік, жаңа әлем, жаңа таным. Тіл үйрену – бұл тек білім алу ғана емес, сонымен қатар жаңа мүмкіндіктерге жол ашатын сапар. Жаһандану үрдісі, ақпараттық технологиялар мен халықаралық қатынастардың артуы – көптілділіктің қажеттілігін арттырды. Әрбір тіл – жаңа мүмкіндік, жаңа әлем, жаңа таным. Тіл үйрену – бұл тек білім алу ғана емес, сонымен қатар жаңа мүмкіндіктерге жол ашатын сапар. Жаһандану үрдісі, ақпараттық технологиялар мен халықаралық қатынастардың артуы – көптілділіктің қажеттілігін арттырды. Бірнеше тіл білу адамды әлемдегі түрлі мәдениеттермен таныстырып қана қоймай, оған халықаралық деңгейде өз орнын табуға, әлемнің түрлі түкпірінен келген адамдармен байланыс орнатуға және өз көзқарасын ашық түрде жеткізуге мүмкіндік береді. Бүкіләлемдік байланыс қоғамдастықты кеңейтіп, адамдар арасында мәдени және әлеуметтік алмасуды жеңілдетеді. Алайда, өз ана тілін құрметтеу, оның қадір-қасиетін түсіну де маңызды.
Ана тілін сақтау және құрметтеу – әрбір азаматтың басты міндеті болуы тиіс. Ана тілі арқылы біз өзіміздің мәдениетімізді, тарихымызды және ұлттық құндылықтарымызды сақтап қаламыз. Қазақ тілі біздің рухани әлеміміздің айнасы. Тіл арқылы ата-бабаларымыздың ұрпағына жеткізген мұрасын, олардың дүниетанымын, салт-дәстүрлерін білеміз. Өз тілімізді білмей, басқа халықтардың тілін білуіміздің мәні болмайды. Өйткені, ана тілі – біздің ұлттық болмысымыздың негізі.
Тілдің байлығы мен тереңдігін ұғыну, оның мүмкіндіктерін пайдалану – әрбір адамның борышы. Қазақ тілінде айтылатын әрбір сөзде терең мағына бар. Бұл тілдің нәзік құрылымын, сөздердің сиқырын түсінген адам оның нағыз байлығын сезінеді. Қазақ тілі – тек байланыс құралы емес, ол біздің мәдениетіміздің, руханиятымыздың ажырамас бөлігі. Сондықтан, оны сақтау, дамыту, оның бай сөздік қорын пайдалануға ұмтылу – біздің негізгі міндетіміз.
Меніңше, қазақ тілінің дамуы қоғамның әрбір мүшесінің жауапкершілігіне байланысты. Егер әрбірі қазақ тілінде еркін сөйлеп, осы тілде білім алып, оны күнделікті өмірде қолданса, онда тілдің өркендеуі мен дамуы үшін қажетті негіз пайда болады. Сонымен қатар, тілдің дамуына ғылым мен білімнің қосар үлесі зор. Жастарымызды қазақ тілінде оқыту, әр салада қазақ тілінде білім алу, қазақ әдебиеті мен мәдениетін терең меңгеру — бәрі де тілдің даму жолында атқарылған қадам болар еді
Бүгінгі таңда әлемде көптеген ұлттар өз тілін сақтап, оны құрметтеп, дамыта алса, біз де өз тілімізді сол дәрежеге жеткізуге міндеттіміз. Бұл тек мемлекеттік тілдің мәртебесін арттыру ғана емес, сонымен қатар қазақ халқының болашағын нығайту жолындағы үлкен қадам болмақ. Өзге тілдер басқа елдердің мәдениетін, дәстүрін және тұрмысын білдірсе, ана тілі сол ұлттың төл мәдениетін, әлемді қабылдау ерекшелігін айқындайды. Әрбір тіл өзінің сөздік қорымен, грамматикалық құрылымымен, дыбыстық ерекшеліктерімен өзгеше болады. Өзге тілдер өзге ұлттың дүниетанымын жеткізсе де, олар әрқашан өз мәдениеті мен дәстүріне тән болмауы мүмкін. Мысалы, қазақ тіліндегі «қазақы» сөзінің мағынасы мен маңыздылығы тек қазақ тілінде ғана терең әрі толық айқындалады, ал бұл ұғымды басқа тілдерде дәл сол қалпында жеткізу өте қиын.
Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінін, Мұхтар Әуезовтің сөзімен аяқтаймын: «Тіл – адамзат баласының ең қымбат құралы, ол тек байланыс құралы емес, ол – ойдың, сезімнің, ұлттық мәдениеттің, тарихтың көрінісі. Өз тіліңді құрметтеу – өз халқыңды, оның рухани байлығын, мәдениетін құрметтеу деген сөз. Сол себепті, әрбір ұлт өз тілін сақтап, дамытуға міндетті». Яғни, өзге тілдерді үйрену, оларды білу – маңызды, бірақ ана тілімізді құрметтеу және оны сақтау – әлдеқайда маңызды. Өзге тілдерді білу бізді басқа халықтардың мәдениетімен таныстырып, бізді жан-жақты дамытады. Алайда, тек өз ана тілімізді сақтап, оның байлығын дұрыс пайдалану арқылы біз өз ұлтымыздың тарихын, мәдениетін сақтай аламыз. Бұл біздің болашағымыз үшін өте маңызды. Сондықтан, әрқайсымыз өз ана тілімізді құрметтеп, оны қадірлеуіміз қажет.
Көп тілді білу – адамға әлемдегі түрлі мәдениеттерді ұғынуға сеп болып қоймай, оған халықаралық деңгейде өз орнын табуға, әлемнің түрлі түкпірінен келген адамдармен байланыс орнатуға және өз көзқарасын ашық түрде жеткізуге мүмкіндік береді. Бүкіләлемдік байланыс қоғамдастықты кеңейтіп, адамдар арасында мәдени және әлеуметтік алмасуды жеңілдетеді. Алайда, өз ана тілін құрметтеу, оның қадір-қасиетін түсіну де маңызды.
Ана тілін сақтау және құрметтеу – әрбір азаматтың басты міндеті болуы тиіс. Ана тілі арқылы біз өзіміздің мәдениетімізді, тарихымызды және ұлттық құндылықтарымызды сақтап қаламыз. Қазақ тілі біздің рухани әлеміміздің айнасы. Тіл арқылы ата-бабаларымыздың ұрпағына жеткізген мұрасын, олардың дүниетанымын, салт-дәстүрлерін білеміз. Өз тілімізді білмей, басқа халықтардың тілін білуіміздің мәні болмайды. Өйткені, ана тілі – біздің ұлттық болмысымыздың негізі.
Қазақ тілі – тек байланыс құралы емес, ол біздің мәдениетіміздің, руханиятымыздың ажырамас бөлігі. Сондықтан, оны сақтау, дамыту, оның бай сөздік қорын пайдалануға ұмтылу – біздің негізгі міндетіміз. Меніңше, қазақ тілінің дамуы қоғамның әрбір мүшесінің жауапкершілігіне байланысты. Егер әрбірі қазақ тілінде еркін сөйлеп, осы тілде білім алып, оны күнделікті өмірде қолданса, онда тілдің өркендеуі мен дамуы үшін қажетті негіз пайда болады. Сонымен қатар, тілдің дамуына ғылым мен білімнің қосар үлесі зор. Жастарымызды қазақ тілінде оқыту, әр салада қазақ тілінде білім алу, қазақ әдебиеті мен мәдениетін терең меңгеру — бәрі де тілдің даму жолында атқарылған қадам болар еді.
Бүгінгі таңда әлемде көптеген ұлттар өз тілін сақтап, оны құрметтеп, дамыта алса, біз де өз тілімізді сол дәрежеге жеткізуге міндеттіміз. Бұл тек мемлекеттік тілдің мәртебесін арттыру ғана емес, сонымен қатар қазақ халқының болашағын нығайту жолындағы үлкен қадам болмақ. Өзге тілдер басқа елдердің мәдениетін, дәстүрін және тұрмысын білдірсе, ана тілі сол ұлттың төл мәдениетін, әлемді қабылдау ерекшелігін айқындайды. Әрбір тіл өзінің сөздік қорымен, грамматикалық құрылымымен, дыбыстық ерекшеліктерімен өзгеше болады. Өзге тілдер өзге ұлттың дүниетанымын жеткізсе де, олар әрқашан өз мәдениеті мен дәстүріне тән болмауы мүмкін. Мысалы, қазақ тіліндегі «қазақы» сөзінің мағынасы мен маңыздылығы тек қазақ тілінде ғана терең әрі толық айқындалады, ал бұл ұғымды басқа тілдерде дәл сол қалпында жеткізу өте қиын.
Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінін, Мұхтар Әуезов: «Тіл – адамзат баласының ең қымбат құралы, ол тек байланыс құралы емес, ол – ойдың, сезімнің, ұлттық мәдениеттің, тарихтың көрінісі. Өз тіліңді құрметтеу – өз халқыңды, оның рухани байлығын, мәдениетін құрметтеу деген сөз. Сол себепті, әрбір ұлт өз тілін сақтап, дамытуға міндетті» деген еді. Заңғар жазушының айтқан сөзі біз үшін де, келер ұрпақ үшін де өзекті тақырып. Яғни, өзге тілдерді үйрену, оларды білу – маңызды, бірақ ана тілімізді құрметтеу және оны сақтау – әлдеқайда маңызды. Өзге тілдерді білу бізді басқа халықтардың мәдениетімен таныстырып, бізді жан-жақты дамытады. Алайда, тек өз ана тілімізді сақтап, оның байлығын дұрыс пайдалану арқылы біз өз ұлтымыздың тарихын, мәдениетін сақтай аламыз. Бұл біздің болашағымыз үшін өте маңызды. Сондықтан, әрқайсымыз өз ана тілімізді құрметтеп, оны қадірлеуіміз қажет.
«Жетісу облысының «Тіл» оқу-әдістемелік орталығы Алакөл аудандық филиалынан» өндірістік іс-тәжірибеден өтуші Маржан Амангелдықызы
Post Comment